1 //===-- lib/Semantics/data-to-inits.cpp -----------------------------------===//
2 //
3 // Part of the LLVM Project, under the Apache License v2.0 with LLVM Exceptions.
4 // See https://llvm.org/LICENSE.txt for license information.
5 // SPDX-License-Identifier: Apache-2.0 WITH LLVM-exception
6 //
7 //===----------------------------------------------------------------------===//
8
9 // DATA statement object/value checking and conversion to static
10 // initializers
11 // - Applies specific checks to each scalar element initialization with a
12 // constant value or pointer target with class DataInitializationCompiler;
13 // - Collects the elemental initializations for each symbol and converts them
14 // into a single init() expression with member function
15 // DataChecker::ConstructInitializer().
16
17 #include "data-to-inits.h"
18 #include "pointer-assignment.h"
19 #include "flang/Evaluate/fold-designator.h"
20 #include "flang/Evaluate/tools.h"
21 #include "flang/Semantics/tools.h"
22
23 // The job of generating explicit static initializers for objects that don't
24 // have them in order to implement default component initialization is now being
25 // done in lowering, so don't do it here in semantics; but the code remains here
26 // in case we change our minds.
27 static constexpr bool makeDefaultInitializationExplicit{false};
28
29 // Whether to delete the original "init()" initializers from storage-associated
30 // objects and pointers.
31 static constexpr bool removeOriginalInits{false};
32
33 namespace Fortran::semantics {
34
35 // Steps through a list of values in a DATA statement set; implements
36 // repetition.
37 template <typename DSV = parser::DataStmtValue> class ValueListIterator {
38 public:
ValueListIterator(SemanticsContext & context,const std::list<DSV> & list)39 ValueListIterator(SemanticsContext &context, const std::list<DSV> &list)
40 : context_{context}, end_{list.end()}, at_{list.begin()} {
41 SetRepetitionCount();
42 }
hasFatalError() const43 bool hasFatalError() const { return hasFatalError_; }
IsAtEnd() const44 bool IsAtEnd() const { return at_ == end_; }
operator *() const45 const SomeExpr *operator*() const { return GetExpr(context_, GetConstant()); }
LocateSource() const46 std::optional<parser::CharBlock> LocateSource() const {
47 if (!hasFatalError_) {
48 return GetConstant().source;
49 }
50 return {};
51 }
operator ++()52 ValueListIterator &operator++() {
53 if (repetitionsRemaining_ > 0) {
54 --repetitionsRemaining_;
55 } else if (at_ != end_) {
56 ++at_;
57 SetRepetitionCount();
58 }
59 return *this;
60 }
61
62 private:
63 using listIterator = typename std::list<DSV>::const_iterator;
64 void SetRepetitionCount();
GetValue() const65 const parser::DataStmtValue &GetValue() const {
66 return DEREF(common::Unwrap<const parser::DataStmtValue>(*at_));
67 }
GetConstant() const68 const parser::DataStmtConstant &GetConstant() const {
69 return std::get<parser::DataStmtConstant>(GetValue().t);
70 }
71
72 SemanticsContext &context_;
73 listIterator end_, at_;
74 ConstantSubscript repetitionsRemaining_{0};
75 bool hasFatalError_{false};
76 };
77
SetRepetitionCount()78 template <typename DSV> void ValueListIterator<DSV>::SetRepetitionCount() {
79 for (repetitionsRemaining_ = 1; at_ != end_; ++at_) {
80 auto repetitions{GetValue().repetitions};
81 if (repetitions < 0) {
82 hasFatalError_ = true;
83 } else if (repetitions > 0) {
84 repetitionsRemaining_ = repetitions - 1;
85 return;
86 }
87 }
88 repetitionsRemaining_ = 0;
89 }
90
91 // Collects all of the elemental initializations from DATA statements
92 // into a single image for each symbol that appears in any DATA.
93 // Expands the implied DO loops and array references.
94 // Applies checks that validate each distinct elemental initialization
95 // of the variables in a data-stmt-set, as well as those that apply
96 // to the corresponding values being used to initialize each element.
97 template <typename DSV = parser::DataStmtValue>
98 class DataInitializationCompiler {
99 public:
DataInitializationCompiler(DataInitializations & inits,evaluate::ExpressionAnalyzer & a,const std::list<DSV> & list)100 DataInitializationCompiler(DataInitializations &inits,
101 evaluate::ExpressionAnalyzer &a, const std::list<DSV> &list)
102 : inits_{inits}, exprAnalyzer_{a}, values_{a.context(), list} {}
inits() const103 const DataInitializations &inits() const { return inits_; }
HasSurplusValues() const104 bool HasSurplusValues() const { return !values_.IsAtEnd(); }
105 bool Scan(const parser::DataStmtObject &);
106 // Initializes all elements of whole variable or component
107 bool Scan(const Symbol &);
108
109 private:
110 bool Scan(const parser::Variable &);
111 bool Scan(const parser::Designator &);
112 bool Scan(const parser::DataImpliedDo &);
113 bool Scan(const parser::DataIDoObject &);
114
115 // Initializes all elements of a designator, which can be an array or section.
116 bool InitDesignator(const SomeExpr &);
117 // Initializes a single scalar object.
118 bool InitElement(const evaluate::OffsetSymbol &, const SomeExpr &designator);
119 // If the returned flag is true, emit a warning about CHARACTER misusage.
120 std::optional<std::pair<SomeExpr, bool>> ConvertElement(
121 const SomeExpr &, const evaluate::DynamicType &);
122
123 DataInitializations &inits_;
124 evaluate::ExpressionAnalyzer &exprAnalyzer_;
125 ValueListIterator<DSV> values_;
126 };
127
128 template <typename DSV>
Scan(const parser::DataStmtObject & object)129 bool DataInitializationCompiler<DSV>::Scan(
130 const parser::DataStmtObject &object) {
131 return common::visit(
132 common::visitors{
133 [&](const common::Indirection<parser::Variable> &var) {
134 return Scan(var.value());
135 },
136 [&](const parser::DataImpliedDo &ido) { return Scan(ido); },
137 },
138 object.u);
139 }
140
141 template <typename DSV>
Scan(const parser::Variable & var)142 bool DataInitializationCompiler<DSV>::Scan(const parser::Variable &var) {
143 if (const auto *expr{GetExpr(exprAnalyzer_.context(), var)}) {
144 exprAnalyzer_.GetFoldingContext().messages().SetLocation(var.GetSource());
145 if (InitDesignator(*expr)) {
146 return true;
147 }
148 }
149 return false;
150 }
151
152 template <typename DSV>
Scan(const parser::Designator & designator)153 bool DataInitializationCompiler<DSV>::Scan(
154 const parser::Designator &designator) {
155 if (auto expr{exprAnalyzer_.Analyze(designator)}) {
156 exprAnalyzer_.GetFoldingContext().messages().SetLocation(
157 parser::FindSourceLocation(designator));
158 if (InitDesignator(*expr)) {
159 return true;
160 }
161 }
162 return false;
163 }
164
165 template <typename DSV>
Scan(const parser::DataImpliedDo & ido)166 bool DataInitializationCompiler<DSV>::Scan(const parser::DataImpliedDo &ido) {
167 const auto &bounds{std::get<parser::DataImpliedDo::Bounds>(ido.t)};
168 auto name{bounds.name.thing.thing};
169 const auto *lowerExpr{
170 GetExpr(exprAnalyzer_.context(), bounds.lower.thing.thing)};
171 const auto *upperExpr{
172 GetExpr(exprAnalyzer_.context(), bounds.upper.thing.thing)};
173 const auto *stepExpr{bounds.step
174 ? GetExpr(exprAnalyzer_.context(), bounds.step->thing.thing)
175 : nullptr};
176 if (lowerExpr && upperExpr) {
177 // Fold the bounds expressions (again) in case any of them depend
178 // on outer implied DO loops.
179 evaluate::FoldingContext &context{exprAnalyzer_.GetFoldingContext()};
180 std::int64_t stepVal{1};
181 if (stepExpr) {
182 auto foldedStep{evaluate::Fold(context, SomeExpr{*stepExpr})};
183 stepVal = ToInt64(foldedStep).value_or(1);
184 if (stepVal == 0) {
185 exprAnalyzer_.Say(name.source,
186 "DATA statement implied DO loop has a step value of zero"_err_en_US);
187 return false;
188 }
189 }
190 auto foldedLower{evaluate::Fold(context, SomeExpr{*lowerExpr})};
191 auto lower{ToInt64(foldedLower)};
192 auto foldedUpper{evaluate::Fold(context, SomeExpr{*upperExpr})};
193 auto upper{ToInt64(foldedUpper)};
194 if (lower && upper) {
195 int kind{evaluate::ResultType<evaluate::ImpliedDoIndex>::kind};
196 if (const auto dynamicType{evaluate::DynamicType::From(*name.symbol)}) {
197 if (dynamicType->category() == TypeCategory::Integer) {
198 kind = dynamicType->kind();
199 }
200 }
201 if (exprAnalyzer_.AddImpliedDo(name.source, kind)) {
202 auto &value{context.StartImpliedDo(name.source, *lower)};
203 bool result{true};
204 for (auto n{(*upper - value + stepVal) / stepVal}; n > 0;
205 --n, value += stepVal) {
206 for (const auto &object :
207 std::get<std::list<parser::DataIDoObject>>(ido.t)) {
208 if (!Scan(object)) {
209 result = false;
210 break;
211 }
212 }
213 }
214 context.EndImpliedDo(name.source);
215 exprAnalyzer_.RemoveImpliedDo(name.source);
216 return result;
217 }
218 }
219 }
220 return false;
221 }
222
223 template <typename DSV>
Scan(const parser::DataIDoObject & object)224 bool DataInitializationCompiler<DSV>::Scan(
225 const parser::DataIDoObject &object) {
226 return common::visit(
227 common::visitors{
228 [&](const parser::Scalar<common::Indirection<parser::Designator>>
229 &var) { return Scan(var.thing.value()); },
230 [&](const common::Indirection<parser::DataImpliedDo> &ido) {
231 return Scan(ido.value());
232 },
233 },
234 object.u);
235 }
236
237 template <typename DSV>
Scan(const Symbol & symbol)238 bool DataInitializationCompiler<DSV>::Scan(const Symbol &symbol) {
239 auto designator{exprAnalyzer_.Designate(evaluate::DataRef{symbol})};
240 CHECK(designator.has_value());
241 return InitDesignator(*designator);
242 }
243
244 template <typename DSV>
InitDesignator(const SomeExpr & designator)245 bool DataInitializationCompiler<DSV>::InitDesignator(
246 const SomeExpr &designator) {
247 evaluate::FoldingContext &context{exprAnalyzer_.GetFoldingContext()};
248 evaluate::DesignatorFolder folder{context};
249 while (auto offsetSymbol{folder.FoldDesignator(designator)}) {
250 if (folder.isOutOfRange()) {
251 if (auto bad{evaluate::OffsetToDesignator(context, *offsetSymbol)}) {
252 exprAnalyzer_.context().Say(
253 "DATA statement designator '%s' is out of range"_err_en_US,
254 bad->AsFortran());
255 } else {
256 exprAnalyzer_.context().Say(
257 "DATA statement designator '%s' is out of range"_err_en_US,
258 designator.AsFortran());
259 }
260 return false;
261 } else if (!InitElement(*offsetSymbol, designator)) {
262 return false;
263 } else {
264 ++values_;
265 }
266 }
267 return folder.isEmpty();
268 }
269
270 template <typename DSV>
271 std::optional<std::pair<SomeExpr, bool>>
ConvertElement(const SomeExpr & expr,const evaluate::DynamicType & type)272 DataInitializationCompiler<DSV>::ConvertElement(
273 const SomeExpr &expr, const evaluate::DynamicType &type) {
274 if (auto converted{evaluate::ConvertToType(type, SomeExpr{expr})}) {
275 return {std::make_pair(std::move(*converted), false)};
276 }
277 // Allow DATA initialization with Hollerith and kind=1 CHARACTER like
278 // (most) other Fortran compilers do.
279 if (auto converted{evaluate::HollerithToBOZ(
280 exprAnalyzer_.GetFoldingContext(), expr, type)}) {
281 return {std::make_pair(std::move(*converted), true)};
282 }
283 SemanticsContext &context{exprAnalyzer_.context()};
284 if (context.IsEnabled(common::LanguageFeature::LogicalIntegerAssignment)) {
285 if (MaybeExpr converted{evaluate::DataConstantConversionExtension(
286 exprAnalyzer_.GetFoldingContext(), type, expr)}) {
287 if (context.ShouldWarn(
288 common::LanguageFeature::LogicalIntegerAssignment)) {
289 context.Say(
290 "nonstandard usage: initialization of %s with %s"_port_en_US,
291 type.AsFortran(), expr.GetType().value().AsFortran());
292 }
293 return {std::make_pair(std::move(*converted), false)};
294 }
295 }
296 return std::nullopt;
297 }
298
299 template <typename DSV>
InitElement(const evaluate::OffsetSymbol & offsetSymbol,const SomeExpr & designator)300 bool DataInitializationCompiler<DSV>::InitElement(
301 const evaluate::OffsetSymbol &offsetSymbol, const SomeExpr &designator) {
302 const Symbol &symbol{offsetSymbol.symbol()};
303 const Symbol *lastSymbol{GetLastSymbol(designator)};
304 bool isPointer{lastSymbol && IsPointer(*lastSymbol)};
305 bool isProcPointer{lastSymbol && IsProcedurePointer(*lastSymbol)};
306 evaluate::FoldingContext &context{exprAnalyzer_.GetFoldingContext()};
307 auto &messages{context.messages()};
308 auto restorer{
309 messages.SetLocation(values_.LocateSource().value_or(messages.at()))};
310
311 const auto DescribeElement{[&]() {
312 if (auto badDesignator{
313 evaluate::OffsetToDesignator(context, offsetSymbol)}) {
314 return badDesignator->AsFortran();
315 } else {
316 // Error recovery
317 std::string buf;
318 llvm::raw_string_ostream ss{buf};
319 ss << offsetSymbol.symbol().name() << " offset " << offsetSymbol.offset()
320 << " bytes for " << offsetSymbol.size() << " bytes";
321 return ss.str();
322 }
323 }};
324 const auto GetImage{[&]() -> evaluate::InitialImage & {
325 auto iter{inits_.emplace(&symbol, symbol.size())};
326 auto &symbolInit{iter.first->second};
327 symbolInit.initializedRanges.emplace_back(
328 offsetSymbol.offset(), offsetSymbol.size());
329 return symbolInit.image;
330 }};
331 const auto OutOfRangeError{[&]() {
332 evaluate::AttachDeclaration(
333 exprAnalyzer_.context().Say(
334 "DATA statement designator '%s' is out of range for its variable '%s'"_err_en_US,
335 DescribeElement(), symbol.name()),
336 symbol);
337 }};
338
339 if (values_.hasFatalError()) {
340 return false;
341 } else if (values_.IsAtEnd()) {
342 exprAnalyzer_.context().Say(
343 "DATA statement set has no value for '%s'"_err_en_US,
344 DescribeElement());
345 return false;
346 } else if (static_cast<std::size_t>(
347 offsetSymbol.offset() + offsetSymbol.size()) > symbol.size()) {
348 OutOfRangeError();
349 return false;
350 }
351
352 const SomeExpr *expr{*values_};
353 if (!expr) {
354 CHECK(exprAnalyzer_.context().AnyFatalError());
355 } else if (isPointer) {
356 if (static_cast<std::size_t>(offsetSymbol.offset() + offsetSymbol.size()) >
357 symbol.size()) {
358 OutOfRangeError();
359 } else if (evaluate::IsNullPointer(*expr)) {
360 // nothing to do; rely on zero initialization
361 return true;
362 } else if (isProcPointer) {
363 if (evaluate::IsProcedure(*expr)) {
364 if (CheckPointerAssignment(context, designator, *expr)) {
365 if (lastSymbol->has<ProcEntityDetails>()) {
366 GetImage().AddPointer(offsetSymbol.offset(), *expr);
367 return true;
368 } else {
369 evaluate::AttachDeclaration(
370 exprAnalyzer_.context().Say(
371 "DATA statement initialization of procedure pointer '%s' declared using a POINTER statement and an INTERFACE instead of a PROCEDURE statement"_todo_en_US,
372 DescribeElement()),
373 *lastSymbol);
374 }
375 }
376 } else {
377 exprAnalyzer_.Say(
378 "Data object '%s' may not be used to initialize '%s', which is a procedure pointer"_err_en_US,
379 expr->AsFortran(), DescribeElement());
380 }
381 } else if (evaluate::IsProcedure(*expr)) {
382 exprAnalyzer_.Say(
383 "Procedure '%s' may not be used to initialize '%s', which is not a procedure pointer"_err_en_US,
384 expr->AsFortran(), DescribeElement());
385 } else if (CheckInitialTarget(context, designator, *expr)) {
386 GetImage().AddPointer(offsetSymbol.offset(), *expr);
387 return true;
388 }
389 } else if (evaluate::IsNullPointer(*expr)) {
390 exprAnalyzer_.Say("Initializer for '%s' must not be a pointer"_err_en_US,
391 DescribeElement());
392 } else if (evaluate::IsProcedure(*expr)) {
393 exprAnalyzer_.Say("Initializer for '%s' must not be a procedure"_err_en_US,
394 DescribeElement());
395 } else if (auto designatorType{designator.GetType()}) {
396 if (expr->Rank() > 0) {
397 // Because initial-data-target is ambiguous with scalar-constant and
398 // scalar-constant-subobject at parse time, enforcement of scalar-*
399 // must be deferred to here.
400 exprAnalyzer_.Say(
401 "DATA statement value initializes '%s' with an array"_err_en_US,
402 DescribeElement());
403 } else if (auto converted{ConvertElement(*expr, *designatorType)}) {
404 // value non-pointer initialization
405 if (IsBOZLiteral(*expr) &&
406 designatorType->category() != TypeCategory::Integer) { // 8.6.7(11)
407 exprAnalyzer_.Say(
408 "BOZ literal should appear in a DATA statement only as a value for an integer object, but '%s' is '%s'"_port_en_US,
409 DescribeElement(), designatorType->AsFortran());
410 } else if (converted->second) {
411 exprAnalyzer_.context().Say(
412 "DATA statement value initializes '%s' of type '%s' with CHARACTER"_port_en_US,
413 DescribeElement(), designatorType->AsFortran());
414 }
415 auto folded{evaluate::Fold(context, std::move(converted->first))};
416 switch (GetImage().Add(
417 offsetSymbol.offset(), offsetSymbol.size(), folded, context)) {
418 case evaluate::InitialImage::Ok:
419 return true;
420 case evaluate::InitialImage::NotAConstant:
421 exprAnalyzer_.Say(
422 "DATA statement value '%s' for '%s' is not a constant"_err_en_US,
423 folded.AsFortran(), DescribeElement());
424 break;
425 case evaluate::InitialImage::OutOfRange:
426 OutOfRangeError();
427 break;
428 default:
429 CHECK(exprAnalyzer_.context().AnyFatalError());
430 break;
431 }
432 } else {
433 exprAnalyzer_.context().Say(
434 "DATA statement value could not be converted to the type '%s' of the object '%s'"_err_en_US,
435 designatorType->AsFortran(), DescribeElement());
436 }
437 } else {
438 CHECK(exprAnalyzer_.context().AnyFatalError());
439 }
440 return false;
441 }
442
AccumulateDataInitializations(DataInitializations & inits,evaluate::ExpressionAnalyzer & exprAnalyzer,const parser::DataStmtSet & set)443 void AccumulateDataInitializations(DataInitializations &inits,
444 evaluate::ExpressionAnalyzer &exprAnalyzer,
445 const parser::DataStmtSet &set) {
446 DataInitializationCompiler scanner{
447 inits, exprAnalyzer, std::get<std::list<parser::DataStmtValue>>(set.t)};
448 for (const auto &object :
449 std::get<std::list<parser::DataStmtObject>>(set.t)) {
450 if (!scanner.Scan(object)) {
451 return;
452 }
453 }
454 if (scanner.HasSurplusValues()) {
455 exprAnalyzer.context().Say(
456 "DATA statement set has more values than objects"_err_en_US);
457 }
458 }
459
AccumulateDataInitializations(DataInitializations & inits,evaluate::ExpressionAnalyzer & exprAnalyzer,const Symbol & symbol,const std::list<common::Indirection<parser::DataStmtValue>> & list)460 void AccumulateDataInitializations(DataInitializations &inits,
461 evaluate::ExpressionAnalyzer &exprAnalyzer, const Symbol &symbol,
462 const std::list<common::Indirection<parser::DataStmtValue>> &list) {
463 DataInitializationCompiler<common::Indirection<parser::DataStmtValue>>
464 scanner{inits, exprAnalyzer, list};
465 if (scanner.Scan(symbol) && scanner.HasSurplusValues()) {
466 exprAnalyzer.context().Say(
467 "DATA statement set has more values than objects"_err_en_US);
468 }
469 }
470
471 // Looks for default derived type component initialization -- but
472 // *not* allocatables.
HasDefaultInitialization(const Symbol & symbol)473 static const DerivedTypeSpec *HasDefaultInitialization(const Symbol &symbol) {
474 if (const auto *object{symbol.detailsIf<ObjectEntityDetails>()}) {
475 if (object->init().has_value()) {
476 return nullptr; // init is explicit, not default
477 } else if (!object->isDummy() && object->type()) {
478 if (const DerivedTypeSpec * derived{object->type()->AsDerived()}) {
479 DirectComponentIterator directs{*derived};
480 if (std::find_if(
481 directs.begin(), directs.end(), [](const Symbol &component) {
482 return !IsAllocatable(component) &&
483 HasDeclarationInitializer(component);
484 })) {
485 return derived;
486 }
487 }
488 }
489 }
490 return nullptr;
491 }
492
493 // PopulateWithComponentDefaults() adds initializations to an instance
494 // of SymbolDataInitialization containing all of the default component
495 // initializers
496
497 static void PopulateWithComponentDefaults(SymbolDataInitialization &init,
498 std::size_t offset, const DerivedTypeSpec &derived,
499 evaluate::FoldingContext &foldingContext);
500
PopulateWithComponentDefaults(SymbolDataInitialization & init,std::size_t offset,const DerivedTypeSpec & derived,evaluate::FoldingContext & foldingContext,const Symbol & symbol)501 static void PopulateWithComponentDefaults(SymbolDataInitialization &init,
502 std::size_t offset, const DerivedTypeSpec &derived,
503 evaluate::FoldingContext &foldingContext, const Symbol &symbol) {
504 if (auto extents{evaluate::GetConstantExtents(foldingContext, symbol)}) {
505 const Scope &scope{derived.scope() ? *derived.scope()
506 : DEREF(derived.typeSymbol().scope())};
507 std::size_t stride{scope.size()};
508 if (std::size_t alignment{scope.alignment().value_or(0)}) {
509 stride = ((stride + alignment - 1) / alignment) * alignment;
510 }
511 for (auto elements{evaluate::GetSize(*extents)}; elements-- > 0;
512 offset += stride) {
513 PopulateWithComponentDefaults(init, offset, derived, foldingContext);
514 }
515 }
516 }
517
518 // F'2018 19.5.3(10) allows storage-associated default component initialization
519 // when the values are identical.
PopulateWithComponentDefaults(SymbolDataInitialization & init,std::size_t offset,const DerivedTypeSpec & derived,evaluate::FoldingContext & foldingContext)520 static void PopulateWithComponentDefaults(SymbolDataInitialization &init,
521 std::size_t offset, const DerivedTypeSpec &derived,
522 evaluate::FoldingContext &foldingContext) {
523 const Scope &scope{
524 derived.scope() ? *derived.scope() : DEREF(derived.typeSymbol().scope())};
525 for (const auto &pair : scope) {
526 const Symbol &component{*pair.second};
527 std::size_t componentOffset{offset + component.offset()};
528 if (const auto *object{component.detailsIf<ObjectEntityDetails>()}) {
529 if (!IsAllocatable(component) && !IsAutomatic(component)) {
530 bool initialized{false};
531 if (object->init()) {
532 initialized = true;
533 if (IsPointer(component)) {
534 if (auto extant{init.image.AsConstantPointer(componentOffset)}) {
535 initialized = !(*extant == *object->init());
536 }
537 if (initialized) {
538 init.image.AddPointer(componentOffset, *object->init());
539 }
540 } else { // data, not pointer
541 if (auto dyType{evaluate::DynamicType::From(component)}) {
542 if (auto extents{evaluate::GetConstantExtents(
543 foldingContext, component)}) {
544 if (auto extant{init.image.AsConstant(foldingContext, *dyType,
545 *extents, false /*don't pad*/, componentOffset)}) {
546 initialized = !(*extant == *object->init());
547 }
548 }
549 }
550 if (initialized) {
551 init.image.Add(componentOffset, component.size(), *object->init(),
552 foldingContext);
553 }
554 }
555 } else if (const DeclTypeSpec * type{component.GetType()}) {
556 if (const DerivedTypeSpec * componentDerived{type->AsDerived()}) {
557 PopulateWithComponentDefaults(init, componentOffset,
558 *componentDerived, foldingContext, component);
559 }
560 }
561 if (initialized) {
562 init.initializedRanges.emplace_back(
563 componentOffset, component.size());
564 }
565 }
566 } else if (const auto *proc{component.detailsIf<ProcEntityDetails>()}) {
567 if (proc->init() && *proc->init()) {
568 SomeExpr procPtrInit{evaluate::ProcedureDesignator{**proc->init()}};
569 auto extant{init.image.AsConstantPointer(componentOffset)};
570 if (!extant || !(*extant == procPtrInit)) {
571 init.initializedRanges.emplace_back(
572 componentOffset, component.size());
573 init.image.AddPointer(componentOffset, std::move(procPtrInit));
574 }
575 }
576 }
577 }
578 }
579
CheckForOverlappingInitialization(const std::list<SymbolRef> & symbols,SymbolDataInitialization & initialization,evaluate::ExpressionAnalyzer & exprAnalyzer,const std::string & what)580 static bool CheckForOverlappingInitialization(
581 const std::list<SymbolRef> &symbols,
582 SymbolDataInitialization &initialization,
583 evaluate::ExpressionAnalyzer &exprAnalyzer, const std::string &what) {
584 bool result{true};
585 auto &context{exprAnalyzer.GetFoldingContext()};
586 initialization.initializedRanges.sort();
587 ConstantSubscript next{0};
588 for (const auto &range : initialization.initializedRanges) {
589 if (range.start() < next) {
590 result = false; // error: overlap
591 bool hit{false};
592 for (const Symbol &symbol : symbols) {
593 auto offset{range.start() -
594 static_cast<ConstantSubscript>(
595 symbol.offset() - symbols.front()->offset())};
596 if (offset >= 0) {
597 if (auto badDesignator{evaluate::OffsetToDesignator(
598 context, symbol, offset, range.size())}) {
599 hit = true;
600 exprAnalyzer.Say(symbol.name(),
601 "%s affect '%s' more than once"_err_en_US, what,
602 badDesignator->AsFortran());
603 }
604 }
605 }
606 CHECK(hit);
607 }
608 next = range.start() + range.size();
609 CHECK(next <= static_cast<ConstantSubscript>(initialization.image.size()));
610 }
611 return result;
612 }
613
IncorporateExplicitInitialization(SymbolDataInitialization & combined,DataInitializations & inits,const Symbol & symbol,ConstantSubscript firstOffset,evaluate::FoldingContext & foldingContext)614 static void IncorporateExplicitInitialization(
615 SymbolDataInitialization &combined, DataInitializations &inits,
616 const Symbol &symbol, ConstantSubscript firstOffset,
617 evaluate::FoldingContext &foldingContext) {
618 auto iter{inits.find(&symbol)};
619 const auto offset{symbol.offset() - firstOffset};
620 if (iter != inits.end()) { // DATA statement initialization
621 for (const auto &range : iter->second.initializedRanges) {
622 auto at{offset + range.start()};
623 combined.initializedRanges.emplace_back(at, range.size());
624 combined.image.Incorporate(
625 at, iter->second.image, range.start(), range.size());
626 }
627 if (removeOriginalInits) {
628 inits.erase(iter);
629 }
630 } else { // Declaration initialization
631 Symbol &mutableSymbol{const_cast<Symbol &>(symbol)};
632 if (IsPointer(mutableSymbol)) {
633 if (auto *object{mutableSymbol.detailsIf<ObjectEntityDetails>()}) {
634 if (object->init()) {
635 combined.initializedRanges.emplace_back(offset, mutableSymbol.size());
636 combined.image.AddPointer(offset, *object->init());
637 if (removeOriginalInits) {
638 object->init().reset();
639 }
640 }
641 } else if (auto *proc{mutableSymbol.detailsIf<ProcEntityDetails>()}) {
642 if (proc->init() && *proc->init()) {
643 combined.initializedRanges.emplace_back(offset, mutableSymbol.size());
644 combined.image.AddPointer(
645 offset, SomeExpr{evaluate::ProcedureDesignator{**proc->init()}});
646 if (removeOriginalInits) {
647 proc->init().reset();
648 }
649 }
650 }
651 } else if (auto *object{mutableSymbol.detailsIf<ObjectEntityDetails>()}) {
652 if (!IsNamedConstant(mutableSymbol) && object->init()) {
653 combined.initializedRanges.emplace_back(offset, mutableSymbol.size());
654 combined.image.Add(
655 offset, mutableSymbol.size(), *object->init(), foldingContext);
656 if (removeOriginalInits) {
657 object->init().reset();
658 }
659 }
660 }
661 }
662 }
663
664 // Finds the size of the smallest element type in a list of
665 // storage-associated objects.
ComputeMinElementBytes(const std::list<SymbolRef> & associated,evaluate::FoldingContext & foldingContext)666 static std::size_t ComputeMinElementBytes(
667 const std::list<SymbolRef> &associated,
668 evaluate::FoldingContext &foldingContext) {
669 std::size_t minElementBytes{1};
670 const Symbol &first{*associated.front()};
671 for (const Symbol &s : associated) {
672 if (auto dyType{evaluate::DynamicType::From(s)}) {
673 auto size{static_cast<std::size_t>(
674 evaluate::ToInt64(dyType->MeasureSizeInBytes(foldingContext, true))
675 .value_or(1))};
676 if (std::size_t alignment{
677 dyType->GetAlignment(foldingContext.targetCharacteristics())}) {
678 size = ((size + alignment - 1) / alignment) * alignment;
679 }
680 if (&s == &first) {
681 minElementBytes = size;
682 } else {
683 minElementBytes = std::min(minElementBytes, size);
684 }
685 } else {
686 minElementBytes = 1;
687 }
688 }
689 return minElementBytes;
690 }
691
692 // Checks for overlapping initialization errors in a list of
693 // storage-associated objects. Default component initializations
694 // are allowed to be overridden by explicit initializations.
695 // If the objects are static, save the combined initializer as
696 // a compiler-created object that covers all of them.
CombineEquivalencedInitialization(const std::list<SymbolRef> & associated,evaluate::ExpressionAnalyzer & exprAnalyzer,DataInitializations & inits)697 static bool CombineEquivalencedInitialization(
698 const std::list<SymbolRef> &associated,
699 evaluate::ExpressionAnalyzer &exprAnalyzer, DataInitializations &inits) {
700 // Compute the minimum common granularity and total size
701 const Symbol &first{*associated.front()};
702 std::size_t maxLimit{0};
703 for (const Symbol &s : associated) {
704 CHECK(s.offset() >= first.offset());
705 auto limit{s.offset() + s.size()};
706 if (limit > maxLimit) {
707 maxLimit = limit;
708 }
709 }
710 auto bytes{static_cast<common::ConstantSubscript>(maxLimit - first.offset())};
711 Scope &scope{const_cast<Scope &>(first.owner())};
712 // Combine the initializations of the associated objects.
713 // Apply all default initializations first.
714 SymbolDataInitialization combined{static_cast<std::size_t>(bytes)};
715 auto &foldingContext{exprAnalyzer.GetFoldingContext()};
716 for (const Symbol &s : associated) {
717 if (!IsNamedConstant(s)) {
718 if (const auto *derived{HasDefaultInitialization(s)}) {
719 PopulateWithComponentDefaults(
720 combined, s.offset() - first.offset(), *derived, foldingContext, s);
721 }
722 }
723 }
724 if (!CheckForOverlappingInitialization(associated, combined, exprAnalyzer,
725 "Distinct default component initializations of equivalenced objects"s)) {
726 return false;
727 }
728 // Don't complain about overlap between explicit initializations and
729 // default initializations.
730 combined.initializedRanges.clear();
731 // Now overlay all explicit initializations from DATA statements and
732 // from initializers in declarations.
733 for (const Symbol &symbol : associated) {
734 IncorporateExplicitInitialization(
735 combined, inits, symbol, first.offset(), foldingContext);
736 }
737 if (!CheckForOverlappingInitialization(associated, combined, exprAnalyzer,
738 "Explicit initializations of equivalenced objects"s)) {
739 return false;
740 }
741 // If the items are in static storage, save the final initialization.
742 if (std::find_if(associated.begin(), associated.end(),
743 [](SymbolRef ref) { return IsSaved(*ref); }) != associated.end()) {
744 // Create a compiler array temp that overlaps all the items.
745 SourceName name{exprAnalyzer.context().GetTempName(scope)};
746 auto emplaced{
747 scope.try_emplace(name, Attrs{Attr::SAVE}, ObjectEntityDetails{})};
748 CHECK(emplaced.second);
749 Symbol &combinedSymbol{*emplaced.first->second};
750 combinedSymbol.set(Symbol::Flag::CompilerCreated);
751 inits.emplace(&combinedSymbol, std::move(combined));
752 auto &details{combinedSymbol.get<ObjectEntityDetails>()};
753 combinedSymbol.set_offset(first.offset());
754 combinedSymbol.set_size(bytes);
755 std::size_t minElementBytes{
756 ComputeMinElementBytes(associated, foldingContext)};
757 if (!exprAnalyzer.GetFoldingContext().targetCharacteristics().IsTypeEnabled(
758 TypeCategory::Integer, minElementBytes) ||
759 (bytes % minElementBytes) != 0) {
760 minElementBytes = 1;
761 }
762 const DeclTypeSpec &typeSpec{scope.MakeNumericType(
763 TypeCategory::Integer, KindExpr{minElementBytes})};
764 details.set_type(typeSpec);
765 ArraySpec arraySpec;
766 arraySpec.emplace_back(ShapeSpec::MakeExplicit(Bound{
767 bytes / static_cast<common::ConstantSubscript>(minElementBytes)}));
768 details.set_shape(arraySpec);
769 if (const auto *commonBlock{FindCommonBlockContaining(first)}) {
770 details.set_commonBlock(*commonBlock);
771 }
772 // Add an EQUIVALENCE set to the scope so that the new object appears in
773 // the results of GetStorageAssociations().
774 auto &newSet{scope.equivalenceSets().emplace_back()};
775 newSet.emplace_back(combinedSymbol);
776 newSet.emplace_back(const_cast<Symbol &>(first));
777 }
778 return true;
779 }
780
781 // When a statically-allocated derived type variable has no explicit
782 // initialization, but its type has at least one nonallocatable ultimate
783 // component with default initialization, make its initialization explicit.
MakeDefaultInitializationExplicit(const Scope & scope,const std::list<std::list<SymbolRef>> & associations,evaluate::FoldingContext & foldingContext,DataInitializations & inits)784 [[maybe_unused]] static void MakeDefaultInitializationExplicit(
785 const Scope &scope, const std::list<std::list<SymbolRef>> &associations,
786 evaluate::FoldingContext &foldingContext, DataInitializations &inits) {
787 UnorderedSymbolSet equivalenced;
788 for (const std::list<SymbolRef> &association : associations) {
789 for (const Symbol &symbol : association) {
790 equivalenced.emplace(symbol);
791 }
792 }
793 for (const auto &pair : scope) {
794 const Symbol &symbol{*pair.second};
795 if (!symbol.test(Symbol::Flag::InDataStmt) &&
796 !HasDeclarationInitializer(symbol) && IsSaved(symbol) &&
797 equivalenced.find(symbol) == equivalenced.end()) {
798 // Static object, no local storage association, no explicit initialization
799 if (const DerivedTypeSpec * derived{HasDefaultInitialization(symbol)}) {
800 auto newInitIter{inits.emplace(&symbol, symbol.size())};
801 CHECK(newInitIter.second);
802 auto &newInit{newInitIter.first->second};
803 PopulateWithComponentDefaults(
804 newInit, 0, *derived, foldingContext, symbol);
805 }
806 }
807 }
808 }
809
810 // Traverses the Scopes to:
811 // 1) combine initialization of equivalenced objects, &
812 // 2) optionally make initialization explicit for otherwise uninitialized static
813 // objects of derived types with default component initialization
814 // Returns false on error.
ProcessScopes(const Scope & scope,evaluate::ExpressionAnalyzer & exprAnalyzer,DataInitializations & inits)815 static bool ProcessScopes(const Scope &scope,
816 evaluate::ExpressionAnalyzer &exprAnalyzer, DataInitializations &inits) {
817 bool result{true}; // no error
818 switch (scope.kind()) {
819 case Scope::Kind::Global:
820 case Scope::Kind::Module:
821 case Scope::Kind::MainProgram:
822 case Scope::Kind::Subprogram:
823 case Scope::Kind::BlockData:
824 case Scope::Kind::BlockConstruct: {
825 std::list<std::list<SymbolRef>> associations{GetStorageAssociations(scope)};
826 for (const std::list<SymbolRef> &associated : associations) {
827 if (std::find_if(associated.begin(), associated.end(), [](SymbolRef ref) {
828 return IsInitialized(*ref);
829 }) != associated.end()) {
830 result &=
831 CombineEquivalencedInitialization(associated, exprAnalyzer, inits);
832 }
833 }
834 if constexpr (makeDefaultInitializationExplicit) {
835 MakeDefaultInitializationExplicit(
836 scope, associations, exprAnalyzer.GetFoldingContext(), inits);
837 }
838 for (const Scope &child : scope.children()) {
839 result &= ProcessScopes(child, exprAnalyzer, inits);
840 }
841 } break;
842 default:;
843 }
844 return result;
845 }
846
847 // Converts the static initialization image for a single symbol with
848 // one or more DATA statement appearances.
ConstructInitializer(const Symbol & symbol,SymbolDataInitialization & initialization,evaluate::ExpressionAnalyzer & exprAnalyzer)849 void ConstructInitializer(const Symbol &symbol,
850 SymbolDataInitialization &initialization,
851 evaluate::ExpressionAnalyzer &exprAnalyzer) {
852 std::list<SymbolRef> symbols{symbol};
853 CheckForOverlappingInitialization(
854 symbols, initialization, exprAnalyzer, "DATA statement initializations"s);
855 auto &context{exprAnalyzer.GetFoldingContext()};
856 if (const auto *proc{symbol.detailsIf<ProcEntityDetails>()}) {
857 CHECK(IsProcedurePointer(symbol));
858 auto &mutableProc{const_cast<ProcEntityDetails &>(*proc)};
859 if (MaybeExpr expr{initialization.image.AsConstantPointer()}) {
860 if (const auto *procDesignator{
861 std::get_if<evaluate::ProcedureDesignator>(&expr->u)}) {
862 CHECK(!procDesignator->GetComponent());
863 mutableProc.set_init(DEREF(procDesignator->GetSymbol()));
864 } else {
865 CHECK(evaluate::IsNullPointer(*expr));
866 mutableProc.set_init(nullptr);
867 }
868 } else {
869 mutableProc.set_init(nullptr);
870 }
871 } else if (const auto *object{symbol.detailsIf<ObjectEntityDetails>()}) {
872 auto &mutableObject{const_cast<ObjectEntityDetails &>(*object)};
873 if (IsPointer(symbol)) {
874 if (auto ptr{initialization.image.AsConstantPointer()}) {
875 mutableObject.set_init(*ptr);
876 } else {
877 mutableObject.set_init(SomeExpr{evaluate::NullPointer{}});
878 }
879 } else if (auto symbolType{evaluate::DynamicType::From(symbol)}) {
880 if (auto extents{evaluate::GetConstantExtents(context, symbol)}) {
881 mutableObject.set_init(
882 initialization.image.AsConstant(context, *symbolType, *extents));
883 } else {
884 exprAnalyzer.Say(symbol.name(),
885 "internal: unknown shape for '%s' while constructing initializer from DATA"_err_en_US,
886 symbol.name());
887 return;
888 }
889 } else {
890 exprAnalyzer.Say(symbol.name(),
891 "internal: no type for '%s' while constructing initializer from DATA"_err_en_US,
892 symbol.name());
893 return;
894 }
895 if (!object->init()) {
896 exprAnalyzer.Say(symbol.name(),
897 "internal: could not construct an initializer from DATA statements for '%s'"_err_en_US,
898 symbol.name());
899 }
900 } else {
901 CHECK(exprAnalyzer.context().AnyFatalError());
902 }
903 }
904
ConvertToInitializers(DataInitializations & inits,evaluate::ExpressionAnalyzer & exprAnalyzer)905 void ConvertToInitializers(
906 DataInitializations &inits, evaluate::ExpressionAnalyzer &exprAnalyzer) {
907 if (ProcessScopes(
908 exprAnalyzer.context().globalScope(), exprAnalyzer, inits)) {
909 for (auto &[symbolPtr, initialization] : inits) {
910 ConstructInitializer(*symbolPtr, initialization, exprAnalyzer);
911 }
912 }
913 }
914 } // namespace Fortran::semantics
915