13cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //===- UnifyLoopExits.cpp - Redirect exiting edges to one block -*- C++ -*-===// 23cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // 33cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // Part of the LLVM Project, under the Apache License v2.0 with LLVM Exceptions. 43cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // See https://llvm.org/LICENSE.txt for license information. 53cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // SPDX-License-Identifier: Apache-2.0 WITH LLVM-exception 63cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // 73cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //===----------------------------------------------------------------------===// 83cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // 93cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // For each natural loop with multiple exit blocks, this pass creates a new 103cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // block N such that all exiting blocks now branch to N, and then control flow 113cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // is redistributed to all the original exit blocks. 123cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // 133cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // Limitation: This assumes that all terminators in the CFG are direct branches 143cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // (the "br" instruction). The presence of any other control flow 153cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // such as indirectbr, switch or callbr will cause an assert. 163cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // 173cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //===----------------------------------------------------------------------===// 183cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 19529ecd19STa-Wei Tu #include "llvm/Transforms/Utils/UnifyLoopExits.h" 209a447607SJay Foad #include "llvm/ADT/MapVector.h" 213cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/Analysis/LoopInfo.h" 22*a5bbc6efSBill Wendling #include "llvm/IR/Constants.h" 233cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/IR/Dominators.h" 243cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/InitializePasses.h" 253cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/Transforms/Utils.h" 263cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/Transforms/Utils/BasicBlockUtils.h" 273cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 283cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #define DEBUG_TYPE "unify-loop-exits" 293cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 303cbbded6SSameer Sahasrabuddhe using namespace llvm; 313cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 323cbbded6SSameer Sahasrabuddhe namespace { 33529ecd19STa-Wei Tu struct UnifyLoopExitsLegacyPass : public FunctionPass { 343cbbded6SSameer Sahasrabuddhe static char ID; 35529ecd19STa-Wei Tu UnifyLoopExitsLegacyPass() : FunctionPass(ID) { 36529ecd19STa-Wei Tu initializeUnifyLoopExitsLegacyPassPass(*PassRegistry::getPassRegistry()); 373cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 383cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 39a19461d9SLogan Smith void getAnalysisUsage(AnalysisUsage &AU) const override { 403cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addRequiredID(LowerSwitchID); 413cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addRequired<LoopInfoWrapperPass>(); 423cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addRequired<DominatorTreeWrapperPass>(); 433cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addPreservedID(LowerSwitchID); 443cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addPreserved<LoopInfoWrapperPass>(); 453cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addPreserved<DominatorTreeWrapperPass>(); 463cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 473cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 48a19461d9SLogan Smith bool runOnFunction(Function &F) override; 493cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }; 503cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } // namespace 513cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 52529ecd19STa-Wei Tu char UnifyLoopExitsLegacyPass::ID = 0; 533cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 54529ecd19STa-Wei Tu FunctionPass *llvm::createUnifyLoopExitsPass() { 55529ecd19STa-Wei Tu return new UnifyLoopExitsLegacyPass(); 56529ecd19STa-Wei Tu } 573cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 58529ecd19STa-Wei Tu INITIALIZE_PASS_BEGIN(UnifyLoopExitsLegacyPass, "unify-loop-exits", 593cbbded6SSameer Sahasrabuddhe "Fixup each natural loop to have a single exit block", 603cbbded6SSameer Sahasrabuddhe false /* Only looks at CFG */, false /* Analysis Pass */) 61f7aa1563SArthur Eubanks INITIALIZE_PASS_DEPENDENCY(LowerSwitchLegacyPass) 623cbbded6SSameer Sahasrabuddhe INITIALIZE_PASS_DEPENDENCY(DominatorTreeWrapperPass) 633cbbded6SSameer Sahasrabuddhe INITIALIZE_PASS_DEPENDENCY(LoopInfoWrapperPass) 64529ecd19STa-Wei Tu INITIALIZE_PASS_END(UnifyLoopExitsLegacyPass, "unify-loop-exits", 653cbbded6SSameer Sahasrabuddhe "Fixup each natural loop to have a single exit block", 663cbbded6SSameer Sahasrabuddhe false /* Only looks at CFG */, false /* Analysis Pass */) 673cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 683cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // The current transform introduces new control flow paths which may break the 693cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // SSA requirement that every def must dominate all its uses. For example, 703cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // consider a value D defined inside the loop that is used by some instruction 713cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // U outside the loop. It follows that D dominates U, since the original 723cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // program has valid SSA form. After merging the exits, all paths from D to U 733cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // now flow through the unified exit block. In addition, there may be other 743cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // paths that do not pass through D, but now reach the unified exit 753cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // block. Thus, D no longer dominates U. 763cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // 773cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // Restore the dominance by creating a phi for each such D at the new unified 783cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // loop exit. But when doing this, ignore any uses U that are in the new unified 793cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // loop exit, since those were introduced specially when the block was created. 803cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // 813cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // The use of SSAUpdater seems like overkill for this operation. The location 823cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // for creating the new PHI is well-known, and also the set of incoming blocks 833cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // to the new PHI. 843cbbded6SSameer Sahasrabuddhe static void restoreSSA(const DominatorTree &DT, const Loop *L, 853cbbded6SSameer Sahasrabuddhe const SetVector<BasicBlock *> &Incoming, 863cbbded6SSameer Sahasrabuddhe BasicBlock *LoopExitBlock) { 873cbbded6SSameer Sahasrabuddhe using InstVector = SmallVector<Instruction *, 8>; 889a447607SJay Foad using IIMap = MapVector<Instruction *, InstVector>; 893cbbded6SSameer Sahasrabuddhe IIMap ExternalUsers; 903cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto BB : L->blocks()) { 913cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto &I : *BB) { 923cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto &U : I.uses()) { 933cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto UserInst = cast<Instruction>(U.getUser()); 943cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto UserBlock = UserInst->getParent(); 953cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (UserBlock == LoopExitBlock) 963cbbded6SSameer Sahasrabuddhe continue; 973cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (L->contains(UserBlock)) 983cbbded6SSameer Sahasrabuddhe continue; 993cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "added ext use for " << I.getName() << "(" 1003cbbded6SSameer Sahasrabuddhe << BB->getName() << ")" 1013cbbded6SSameer Sahasrabuddhe << ": " << UserInst->getName() << "(" 1023cbbded6SSameer Sahasrabuddhe << UserBlock->getName() << ")" 1033cbbded6SSameer Sahasrabuddhe << "\n"); 1043cbbded6SSameer Sahasrabuddhe ExternalUsers[&I].push_back(UserInst); 1053cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1063cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1073cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1083cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1093cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto II : ExternalUsers) { 1103cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // For each Def used outside the loop, create NewPhi in 1113cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // LoopExitBlock. NewPhi receives Def only along exiting blocks that 1123cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // dominate it, while the remaining values are undefined since those paths 1133cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // didn't exist in the original CFG. 1143cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto Def = II.first; 1153cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "externally used: " << Def->getName() << "\n"); 1163cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto NewPhi = PHINode::Create(Def->getType(), Incoming.size(), 1173cbbded6SSameer Sahasrabuddhe Def->getName() + ".moved", 1183cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LoopExitBlock->getTerminator()); 1193cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto In : Incoming) { 1203cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "predecessor " << In->getName() << ": "); 1213cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (Def->getParent() == In || DT.dominates(Def, In)) { 1223cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "dominated\n"); 1233cbbded6SSameer Sahasrabuddhe NewPhi->addIncoming(Def, In); 1243cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } else { 1253cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "not dominated\n"); 1263cbbded6SSameer Sahasrabuddhe NewPhi->addIncoming(UndefValue::get(Def->getType()), In); 1273cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1283cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1293cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1303cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "external users:"); 1313cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto U : II.second) { 1323cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << " " << U->getName()); 1333cbbded6SSameer Sahasrabuddhe U->replaceUsesOfWith(Def, NewPhi); 1343cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1353cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "\n"); 1363cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1373cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1383cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1393cbbded6SSameer Sahasrabuddhe static bool unifyLoopExits(DominatorTree &DT, LoopInfo &LI, Loop *L) { 1403cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // To unify the loop exits, we need a list of the exiting blocks as 1413cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // well as exit blocks. The functions for locating these lists both 1423cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // traverse the entire loop body. It is more efficient to first 1433cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // locate the exiting blocks and then examine their successors to 1443cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // locate the exit blocks. 1453cbbded6SSameer Sahasrabuddhe SetVector<BasicBlock *> ExitingBlocks; 1463cbbded6SSameer Sahasrabuddhe SetVector<BasicBlock *> Exits; 1473cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1483cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // We need SetVectors, but the Loop API takes a vector, so we use a temporary. 1493cbbded6SSameer Sahasrabuddhe SmallVector<BasicBlock *, 8> Temp; 1503cbbded6SSameer Sahasrabuddhe L->getExitingBlocks(Temp); 1513cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto BB : Temp) { 1523cbbded6SSameer Sahasrabuddhe ExitingBlocks.insert(BB); 1533cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto S : successors(BB)) { 1543cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto SL = LI.getLoopFor(S); 1553cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // A successor is not an exit if it is directly or indirectly in the 1563cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // current loop. 1573cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (SL == L || L->contains(SL)) 1583cbbded6SSameer Sahasrabuddhe continue; 1593cbbded6SSameer Sahasrabuddhe Exits.insert(S); 1603cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1613cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1623cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1633cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG( 1643cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << "Found exit blocks:"; 1653cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto Exit : Exits) { 1663cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << " " << Exit->getName(); 1673cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1683cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << "\n"; 1693cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1703cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << "Found exiting blocks:"; 1713cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto EB : ExitingBlocks) { 1723cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << " " << EB->getName(); 1733cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1743cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << "\n";); 1753cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1763cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (Exits.size() <= 1) { 1773cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "loop does not have multiple exits; nothing to do\n"); 1783cbbded6SSameer Sahasrabuddhe return false; 1793cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 1803cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1813cbbded6SSameer Sahasrabuddhe SmallVector<BasicBlock *, 8> GuardBlocks; 1823cbbded6SSameer Sahasrabuddhe DomTreeUpdater DTU(DT, DomTreeUpdater::UpdateStrategy::Eager); 1833cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto LoopExitBlock = CreateControlFlowHub(&DTU, GuardBlocks, ExitingBlocks, 1843cbbded6SSameer Sahasrabuddhe Exits, "loop.exit"); 1853cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1863cbbded6SSameer Sahasrabuddhe restoreSSA(DT, L, ExitingBlocks, LoopExitBlock); 1873cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1883cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #if defined(EXPENSIVE_CHECKS) 1893cbbded6SSameer Sahasrabuddhe assert(DT.verify(DominatorTree::VerificationLevel::Full)); 1903cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #else 19184887636SSameer Sahasrabuddhe assert(DT.verify(DominatorTree::VerificationLevel::Fast)); 1923cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #endif // EXPENSIVE_CHECKS 1933cbbded6SSameer Sahasrabuddhe L->verifyLoop(); 1943cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 1953cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // The guard blocks were created outside the loop, so they need to become 1963cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // members of the parent loop. 1973cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (auto ParentLoop = L->getParentLoop()) { 1983cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto G : GuardBlocks) { 1993cbbded6SSameer Sahasrabuddhe ParentLoop->addBasicBlockToLoop(G, LI); 2003cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 2013cbbded6SSameer Sahasrabuddhe ParentLoop->verifyLoop(); 2023cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 2033cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 2043cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #if defined(EXPENSIVE_CHECKS) 2053cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LI.verify(DT); 2063cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #endif // EXPENSIVE_CHECKS 2073cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 2083cbbded6SSameer Sahasrabuddhe return true; 2093cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 2103cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 211529ecd19STa-Wei Tu static bool runImpl(LoopInfo &LI, DominatorTree &DT) { 2123cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 2133cbbded6SSameer Sahasrabuddhe bool Changed = false; 2143cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto Loops = LI.getLoopsInPreorder(); 2153cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto L : Loops) { 2163cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "Loop: " << L->getHeader()->getName() << " (depth: " 2173cbbded6SSameer Sahasrabuddhe << LI.getLoopDepth(L->getHeader()) << ")\n"); 2183cbbded6SSameer Sahasrabuddhe Changed |= unifyLoopExits(DT, LI, L); 2193cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 2203cbbded6SSameer Sahasrabuddhe return Changed; 2213cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } 222529ecd19STa-Wei Tu 223529ecd19STa-Wei Tu bool UnifyLoopExitsLegacyPass::runOnFunction(Function &F) { 224529ecd19STa-Wei Tu LLVM_DEBUG(dbgs() << "===== Unifying loop exits in function " << F.getName() 225529ecd19STa-Wei Tu << "\n"); 226529ecd19STa-Wei Tu auto &LI = getAnalysis<LoopInfoWrapperPass>().getLoopInfo(); 227529ecd19STa-Wei Tu auto &DT = getAnalysis<DominatorTreeWrapperPass>().getDomTree(); 228529ecd19STa-Wei Tu 229529ecd19STa-Wei Tu return runImpl(LI, DT); 230529ecd19STa-Wei Tu } 231529ecd19STa-Wei Tu 232529ecd19STa-Wei Tu namespace llvm { 233529ecd19STa-Wei Tu 234529ecd19STa-Wei Tu PreservedAnalyses UnifyLoopExitsPass::run(Function &F, 235529ecd19STa-Wei Tu FunctionAnalysisManager &AM) { 236529ecd19STa-Wei Tu auto &LI = AM.getResult<LoopAnalysis>(F); 237529ecd19STa-Wei Tu auto &DT = AM.getResult<DominatorTreeAnalysis>(F); 238529ecd19STa-Wei Tu 239529ecd19STa-Wei Tu if (!runImpl(LI, DT)) 240529ecd19STa-Wei Tu return PreservedAnalyses::all(); 241529ecd19STa-Wei Tu PreservedAnalyses PA; 242529ecd19STa-Wei Tu PA.preserve<LoopAnalysis>(); 243529ecd19STa-Wei Tu PA.preserve<DominatorTreeAnalysis>(); 244529ecd19STa-Wei Tu return PA; 245529ecd19STa-Wei Tu } 246529ecd19STa-Wei Tu } // namespace llvm 247