1*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //===- UnifyLoopExits.cpp - Redirect exiting edges to one block -*- C++ -*-===//
2*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
3*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // Part of the LLVM Project, under the Apache License v2.0 with LLVM Exceptions.
4*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // See https://llvm.org/LICENSE.txt for license information.
5*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // SPDX-License-Identifier: Apache-2.0 WITH LLVM-exception
6*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
7*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //===----------------------------------------------------------------------===//
8*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
9*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // For each natural loop with multiple exit blocks, this pass creates a new
10*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // block N such that all exiting blocks now branch to N, and then control flow
11*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // is redistributed to all the original exit blocks.
12*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
13*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // Limitation: This assumes that all terminators in the CFG are direct branches
14*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //             (the "br" instruction). The presence of any other control flow
15*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //             such as indirectbr, switch or callbr will cause an assert.
16*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
17*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //===----------------------------------------------------------------------===//
18*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
19*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/Analysis/LoopInfo.h"
20*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/IR/Dominators.h"
21*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/InitializePasses.h"
22*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/Transforms/Utils.h"
23*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/Transforms/Utils/BasicBlockUtils.h"
24*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
25*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #define DEBUG_TYPE "unify-loop-exits"
26*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
27*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe using namespace llvm;
28*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
29*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe namespace {
30*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe struct UnifyLoopExits : public FunctionPass {
31*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   static char ID;
32*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   UnifyLoopExits() : FunctionPass(ID) {
33*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     initializeUnifyLoopExitsPass(*PassRegistry::getPassRegistry());
34*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   }
35*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
36*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   void getAnalysisUsage(AnalysisUsage &AU) const {
37*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     AU.addRequiredID(LowerSwitchID);
38*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     AU.addRequired<LoopInfoWrapperPass>();
39*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     AU.addRequired<DominatorTreeWrapperPass>();
40*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     AU.addPreservedID(LowerSwitchID);
41*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     AU.addPreserved<LoopInfoWrapperPass>();
42*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     AU.addPreserved<DominatorTreeWrapperPass>();
43*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   }
44*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
45*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   bool runOnFunction(Function &F);
46*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe };
47*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } // namespace
48*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
49*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe char UnifyLoopExits::ID = 0;
50*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
51*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe FunctionPass *llvm::createUnifyLoopExitsPass() { return new UnifyLoopExits(); }
52*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
53*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe INITIALIZE_PASS_BEGIN(UnifyLoopExits, "unify-loop-exits",
54*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                       "Fixup each natural loop to have a single exit block",
55*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                       false /* Only looks at CFG */, false /* Analysis Pass */)
56*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe INITIALIZE_PASS_DEPENDENCY(LowerSwitch)
57*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe INITIALIZE_PASS_DEPENDENCY(DominatorTreeWrapperPass)
58*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe INITIALIZE_PASS_DEPENDENCY(LoopInfoWrapperPass)
59*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe INITIALIZE_PASS_END(UnifyLoopExits, "unify-loop-exits",
60*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                     "Fixup each natural loop to have a single exit block",
61*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                     false /* Only looks at CFG */, false /* Analysis Pass */)
62*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
63*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // The current transform introduces new control flow paths which may break the
64*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // SSA requirement that every def must dominate all its uses. For example,
65*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // consider a value D defined inside the loop that is used by some instruction
66*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // U outside the loop. It follows that D dominates U, since the original
67*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // program has valid SSA form. After merging the exits, all paths from D to U
68*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // now flow through the unified exit block. In addition, there may be other
69*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // paths that do not pass through D, but now reach the unified exit
70*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // block. Thus, D no longer dominates U.
71*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
72*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // Restore the dominance by creating a phi for each such D at the new unified
73*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // loop exit. But when doing this, ignore any uses U that are in the new unified
74*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // loop exit, since those were introduced specially when the block was created.
75*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
76*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // The use of SSAUpdater seems like overkill for this operation. The location
77*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // for creating the new PHI is well-known, and also the set of incoming blocks
78*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // to the new PHI.
79*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe static void restoreSSA(const DominatorTree &DT, const Loop *L,
80*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                        const SetVector<BasicBlock *> &Incoming,
81*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                        BasicBlock *LoopExitBlock) {
82*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   using InstVector = SmallVector<Instruction *, 8>;
83*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   using IIMap = DenseMap<Instruction *, InstVector>;
84*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   IIMap ExternalUsers;
85*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   for (auto BB : L->blocks()) {
86*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     for (auto &I : *BB) {
87*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       for (auto &U : I.uses()) {
88*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         auto UserInst = cast<Instruction>(U.getUser());
89*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         auto UserBlock = UserInst->getParent();
90*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         if (UserBlock == LoopExitBlock)
91*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe           continue;
92*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         if (L->contains(UserBlock))
93*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe           continue;
94*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         LLVM_DEBUG(dbgs() << "added ext use for " << I.getName() << "("
95*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                           << BB->getName() << ")"
96*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                           << ": " << UserInst->getName() << "("
97*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                           << UserBlock->getName() << ")"
98*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                           << "\n");
99*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         ExternalUsers[&I].push_back(UserInst);
100*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       }
101*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     }
102*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   }
103*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
104*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   for (auto II : ExternalUsers) {
105*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     // For each Def used outside the loop, create NewPhi in
106*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     // LoopExitBlock. NewPhi receives Def only along exiting blocks that
107*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     // dominate it, while the remaining values are undefined since those paths
108*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     // didn't exist in the original CFG.
109*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     auto Def = II.first;
110*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     LLVM_DEBUG(dbgs() << "externally used: " << Def->getName() << "\n");
111*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     auto NewPhi = PHINode::Create(Def->getType(), Incoming.size(),
112*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                                   Def->getName() + ".moved",
113*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                                   LoopExitBlock->getTerminator());
114*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     for (auto In : Incoming) {
115*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       LLVM_DEBUG(dbgs() << "predecessor " << In->getName() << ": ");
116*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       if (Def->getParent() == In || DT.dominates(Def, In)) {
117*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         LLVM_DEBUG(dbgs() << "dominated\n");
118*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         NewPhi->addIncoming(Def, In);
119*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       } else {
120*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         LLVM_DEBUG(dbgs() << "not dominated\n");
121*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         NewPhi->addIncoming(UndefValue::get(Def->getType()), In);
122*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       }
123*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     }
124*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
125*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     LLVM_DEBUG(dbgs() << "external users:");
126*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     for (auto U : II.second) {
127*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       LLVM_DEBUG(dbgs() << " " << U->getName());
128*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       U->replaceUsesOfWith(Def, NewPhi);
129*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     }
130*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     LLVM_DEBUG(dbgs() << "\n");
131*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   }
132*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
133*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
134*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe static bool unifyLoopExits(DominatorTree &DT, LoopInfo &LI, Loop *L) {
135*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   // To unify the loop exits, we need a list of the exiting blocks as
136*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   // well as exit blocks. The functions for locating these lists both
137*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   // traverse the entire loop body. It is more efficient to first
138*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   // locate the exiting blocks and then examine their successors to
139*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   // locate the exit blocks.
140*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   SetVector<BasicBlock *> ExitingBlocks;
141*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   SetVector<BasicBlock *> Exits;
142*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
143*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   // We need SetVectors, but the Loop API takes a vector, so we use a temporary.
144*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   SmallVector<BasicBlock *, 8> Temp;
145*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   L->getExitingBlocks(Temp);
146*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   for (auto BB : Temp) {
147*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     ExitingBlocks.insert(BB);
148*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     for (auto S : successors(BB)) {
149*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       auto SL = LI.getLoopFor(S);
150*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       // A successor is not an exit if it is directly or indirectly in the
151*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       // current loop.
152*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       if (SL == L || L->contains(SL))
153*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         continue;
154*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       Exits.insert(S);
155*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     }
156*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   }
157*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
158*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   LLVM_DEBUG(
159*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       dbgs() << "Found exit blocks:";
160*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       for (auto Exit : Exits) {
161*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         dbgs() << " " << Exit->getName();
162*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       }
163*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       dbgs() << "\n";
164*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
165*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       dbgs() << "Found exiting blocks:";
166*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       for (auto EB : ExitingBlocks) {
167*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe         dbgs() << " " << EB->getName();
168*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       }
169*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       dbgs() << "\n";);
170*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
171*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   if (Exits.size() <= 1) {
172*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     LLVM_DEBUG(dbgs() << "loop does not have multiple exits; nothing to do\n");
173*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     return false;
174*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   }
175*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
176*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   SmallVector<BasicBlock *, 8> GuardBlocks;
177*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   DomTreeUpdater DTU(DT, DomTreeUpdater::UpdateStrategy::Eager);
178*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   auto LoopExitBlock = CreateControlFlowHub(&DTU, GuardBlocks, ExitingBlocks,
179*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                                             Exits, "loop.exit");
180*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
181*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   restoreSSA(DT, L, ExitingBlocks, LoopExitBlock);
182*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
183*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #if defined(EXPENSIVE_CHECKS)
184*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   assert(DT.verify(DominatorTree::VerificationLevel::Full));
185*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #else
186*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   assert(DT.verify(DominatorTree::VerificationLevel::Full));
187*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #endif // EXPENSIVE_CHECKS
188*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   L->verifyLoop();
189*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
190*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   // The guard blocks were created outside the loop, so they need to become
191*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   // members of the parent loop.
192*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   if (auto ParentLoop = L->getParentLoop()) {
193*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     for (auto G : GuardBlocks) {
194*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe       ParentLoop->addBasicBlockToLoop(G, LI);
195*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     }
196*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     ParentLoop->verifyLoop();
197*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   }
198*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
199*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #if defined(EXPENSIVE_CHECKS)
200*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   LI.verify(DT);
201*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #endif // EXPENSIVE_CHECKS
202*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
203*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   return true;
204*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
205*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
206*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe bool UnifyLoopExits::runOnFunction(Function &F) {
207*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   LLVM_DEBUG(dbgs() << "===== Unifying loop exits in function " << F.getName()
208*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                     << "\n");
209*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   auto &LI = getAnalysis<LoopInfoWrapperPass>().getLoopInfo();
210*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   auto &DT = getAnalysis<DominatorTreeWrapperPass>().getDomTree();
211*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe 
212*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   bool Changed = false;
213*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   auto Loops = LI.getLoopsInPreorder();
214*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   for (auto L : Loops) {
215*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     LLVM_DEBUG(dbgs() << "Loop: " << L->getHeader()->getName() << " (depth: "
216*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe                       << LI.getLoopDepth(L->getHeader()) << ")\n");
217*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe     Changed |= unifyLoopExits(DT, LI, L);
218*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   }
219*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe   return Changed;
220*3cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
221