13cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //===- UnifyLoopExits.cpp - Redirect exiting edges to one block -*- C++ -*-===//
23cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
33cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // Part of the LLVM Project, under the Apache License v2.0 with LLVM Exceptions.
43cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // See https://llvm.org/LICENSE.txt for license information.
53cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // SPDX-License-Identifier: Apache-2.0 WITH LLVM-exception
63cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
73cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //===----------------------------------------------------------------------===//
83cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
93cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // For each natural loop with multiple exit blocks, this pass creates a new
103cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // block N such that all exiting blocks now branch to N, and then control flow
113cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // is redistributed to all the original exit blocks.
123cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
133cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // Limitation: This assumes that all terminators in the CFG are direct branches
143cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // (the "br" instruction). The presence of any other control flow
153cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // such as indirectbr, switch or callbr will cause an assert.
163cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
173cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //===----------------------------------------------------------------------===//
183cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
19529ecd19STa-Wei Tu #include "llvm/Transforms/Utils/UnifyLoopExits.h"
209a447607SJay Foad #include "llvm/ADT/MapVector.h"
21a494ae43Sserge-sans-paille #include "llvm/Analysis/DomTreeUpdater.h"
223cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/Analysis/LoopInfo.h"
23a5bbc6efSBill Wendling #include "llvm/IR/Constants.h"
243cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/IR/Dominators.h"
253cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/InitializePasses.h"
263cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/Transforms/Utils.h"
273cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #include "llvm/Transforms/Utils/BasicBlockUtils.h"
283cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
293cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #define DEBUG_TYPE "unify-loop-exits"
303cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
313cbbded6SSameer Sahasrabuddhe using namespace llvm;
323cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
333cbbded6SSameer Sahasrabuddhe namespace {
34529ecd19STa-Wei Tu struct UnifyLoopExitsLegacyPass : public FunctionPass {
353cbbded6SSameer Sahasrabuddhe static char ID;
UnifyLoopExitsLegacyPass__anonfe36ca900111::UnifyLoopExitsLegacyPass36529ecd19STa-Wei Tu UnifyLoopExitsLegacyPass() : FunctionPass(ID) {
37529ecd19STa-Wei Tu initializeUnifyLoopExitsLegacyPassPass(*PassRegistry::getPassRegistry());
383cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
393cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
getAnalysisUsage__anonfe36ca900111::UnifyLoopExitsLegacyPass40a19461d9SLogan Smith void getAnalysisUsage(AnalysisUsage &AU) const override {
413cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addRequiredID(LowerSwitchID);
423cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addRequired<LoopInfoWrapperPass>();
433cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addRequired<DominatorTreeWrapperPass>();
443cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addPreservedID(LowerSwitchID);
453cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addPreserved<LoopInfoWrapperPass>();
463cbbded6SSameer Sahasrabuddhe AU.addPreserved<DominatorTreeWrapperPass>();
473cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
483cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
49a19461d9SLogan Smith bool runOnFunction(Function &F) override;
503cbbded6SSameer Sahasrabuddhe };
513cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } // namespace
523cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
53529ecd19STa-Wei Tu char UnifyLoopExitsLegacyPass::ID = 0;
543cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
createUnifyLoopExitsPass()55529ecd19STa-Wei Tu FunctionPass *llvm::createUnifyLoopExitsPass() {
56529ecd19STa-Wei Tu return new UnifyLoopExitsLegacyPass();
57529ecd19STa-Wei Tu }
583cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
59529ecd19STa-Wei Tu INITIALIZE_PASS_BEGIN(UnifyLoopExitsLegacyPass, "unify-loop-exits",
603cbbded6SSameer Sahasrabuddhe "Fixup each natural loop to have a single exit block",
613cbbded6SSameer Sahasrabuddhe false /* Only looks at CFG */, false /* Analysis Pass */)
INITIALIZE_PASS_DEPENDENCY(LowerSwitchLegacyPass)62f7aa1563SArthur Eubanks INITIALIZE_PASS_DEPENDENCY(LowerSwitchLegacyPass)
633cbbded6SSameer Sahasrabuddhe INITIALIZE_PASS_DEPENDENCY(DominatorTreeWrapperPass)
643cbbded6SSameer Sahasrabuddhe INITIALIZE_PASS_DEPENDENCY(LoopInfoWrapperPass)
65529ecd19STa-Wei Tu INITIALIZE_PASS_END(UnifyLoopExitsLegacyPass, "unify-loop-exits",
663cbbded6SSameer Sahasrabuddhe "Fixup each natural loop to have a single exit block",
673cbbded6SSameer Sahasrabuddhe false /* Only looks at CFG */, false /* Analysis Pass */)
683cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
693cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // The current transform introduces new control flow paths which may break the
703cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // SSA requirement that every def must dominate all its uses. For example,
713cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // consider a value D defined inside the loop that is used by some instruction
723cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // U outside the loop. It follows that D dominates U, since the original
733cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // program has valid SSA form. After merging the exits, all paths from D to U
743cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // now flow through the unified exit block. In addition, there may be other
753cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // paths that do not pass through D, but now reach the unified exit
763cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // block. Thus, D no longer dominates U.
773cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
783cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // Restore the dominance by creating a phi for each such D at the new unified
793cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // loop exit. But when doing this, ignore any uses U that are in the new unified
803cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // loop exit, since those were introduced specially when the block was created.
813cbbded6SSameer Sahasrabuddhe //
823cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // The use of SSAUpdater seems like overkill for this operation. The location
833cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // for creating the new PHI is well-known, and also the set of incoming blocks
843cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // to the new PHI.
853cbbded6SSameer Sahasrabuddhe static void restoreSSA(const DominatorTree &DT, const Loop *L,
863cbbded6SSameer Sahasrabuddhe const SetVector<BasicBlock *> &Incoming,
873cbbded6SSameer Sahasrabuddhe BasicBlock *LoopExitBlock) {
883cbbded6SSameer Sahasrabuddhe using InstVector = SmallVector<Instruction *, 8>;
899a447607SJay Foad using IIMap = MapVector<Instruction *, InstVector>;
903cbbded6SSameer Sahasrabuddhe IIMap ExternalUsers;
913cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto BB : L->blocks()) {
923cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto &I : *BB) {
933cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto &U : I.uses()) {
943cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto UserInst = cast<Instruction>(U.getUser());
953cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto UserBlock = UserInst->getParent();
963cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (UserBlock == LoopExitBlock)
973cbbded6SSameer Sahasrabuddhe continue;
983cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (L->contains(UserBlock))
993cbbded6SSameer Sahasrabuddhe continue;
1003cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "added ext use for " << I.getName() << "("
1013cbbded6SSameer Sahasrabuddhe << BB->getName() << ")"
1023cbbded6SSameer Sahasrabuddhe << ": " << UserInst->getName() << "("
1033cbbded6SSameer Sahasrabuddhe << UserBlock->getName() << ")"
1043cbbded6SSameer Sahasrabuddhe << "\n");
1053cbbded6SSameer Sahasrabuddhe ExternalUsers[&I].push_back(UserInst);
1063cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1073cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1083cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1093cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
1103cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto II : ExternalUsers) {
1113cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // For each Def used outside the loop, create NewPhi in
1123cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // LoopExitBlock. NewPhi receives Def only along exiting blocks that
1133cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // dominate it, while the remaining values are undefined since those paths
1143cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // didn't exist in the original CFG.
1153cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto Def = II.first;
1163cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "externally used: " << Def->getName() << "\n");
1173cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto NewPhi = PHINode::Create(Def->getType(), Incoming.size(),
1183cbbded6SSameer Sahasrabuddhe Def->getName() + ".moved",
1193cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LoopExitBlock->getTerminator());
1203cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto In : Incoming) {
1213cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "predecessor " << In->getName() << ": ");
1223cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (Def->getParent() == In || DT.dominates(Def, In)) {
1233cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "dominated\n");
1243cbbded6SSameer Sahasrabuddhe NewPhi->addIncoming(Def, In);
1253cbbded6SSameer Sahasrabuddhe } else {
1263cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "not dominated\n");
1273cbbded6SSameer Sahasrabuddhe NewPhi->addIncoming(UndefValue::get(Def->getType()), In);
1283cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1293cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1303cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
1313cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "external users:");
1323cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto U : II.second) {
1333cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << " " << U->getName());
1343cbbded6SSameer Sahasrabuddhe U->replaceUsesOfWith(Def, NewPhi);
1353cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1363cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "\n");
1373cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1383cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1393cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
unifyLoopExits(DominatorTree & DT,LoopInfo & LI,Loop * L)1403cbbded6SSameer Sahasrabuddhe static bool unifyLoopExits(DominatorTree &DT, LoopInfo &LI, Loop *L) {
1413cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // To unify the loop exits, we need a list of the exiting blocks as
1423cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // well as exit blocks. The functions for locating these lists both
1433cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // traverse the entire loop body. It is more efficient to first
1443cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // locate the exiting blocks and then examine their successors to
1453cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // locate the exit blocks.
1463cbbded6SSameer Sahasrabuddhe SetVector<BasicBlock *> ExitingBlocks;
1473cbbded6SSameer Sahasrabuddhe SetVector<BasicBlock *> Exits;
1483cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
1493cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // We need SetVectors, but the Loop API takes a vector, so we use a temporary.
1503cbbded6SSameer Sahasrabuddhe SmallVector<BasicBlock *, 8> Temp;
1513cbbded6SSameer Sahasrabuddhe L->getExitingBlocks(Temp);
1523cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto BB : Temp) {
1533cbbded6SSameer Sahasrabuddhe ExitingBlocks.insert(BB);
1543cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto S : successors(BB)) {
1553cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto SL = LI.getLoopFor(S);
1563cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // A successor is not an exit if it is directly or indirectly in the
1573cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // current loop.
1583cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (SL == L || L->contains(SL))
1593cbbded6SSameer Sahasrabuddhe continue;
1603cbbded6SSameer Sahasrabuddhe Exits.insert(S);
1613cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1623cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1633cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
1643cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(
1653cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << "Found exit blocks:";
1663cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto Exit : Exits) {
1673cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << " " << Exit->getName();
1683cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1693cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << "\n";
1703cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
1713cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << "Found exiting blocks:";
1723cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto EB : ExitingBlocks) {
1733cbbded6SSameer Sahasrabuddhe dbgs() << " " << EB->getName();
1743cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
175*58fec782SBrendon Cahoon dbgs() << "\n";);
1763cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
1773cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (Exits.size() <= 1) {
1783cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "loop does not have multiple exits; nothing to do\n");
1793cbbded6SSameer Sahasrabuddhe return false;
1803cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
1813cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
1823cbbded6SSameer Sahasrabuddhe SmallVector<BasicBlock *, 8> GuardBlocks;
1833cbbded6SSameer Sahasrabuddhe DomTreeUpdater DTU(DT, DomTreeUpdater::UpdateStrategy::Eager);
1843cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto LoopExitBlock = CreateControlFlowHub(&DTU, GuardBlocks, ExitingBlocks,
1853cbbded6SSameer Sahasrabuddhe Exits, "loop.exit");
1863cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
1873cbbded6SSameer Sahasrabuddhe restoreSSA(DT, L, ExitingBlocks, LoopExitBlock);
1883cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
1893cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #if defined(EXPENSIVE_CHECKS)
1903cbbded6SSameer Sahasrabuddhe assert(DT.verify(DominatorTree::VerificationLevel::Full));
1913cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #else
19284887636SSameer Sahasrabuddhe assert(DT.verify(DominatorTree::VerificationLevel::Fast));
1933cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #endif // EXPENSIVE_CHECKS
1943cbbded6SSameer Sahasrabuddhe L->verifyLoop();
1953cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
1963cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // The guard blocks were created outside the loop, so they need to become
1973cbbded6SSameer Sahasrabuddhe // members of the parent loop.
1983cbbded6SSameer Sahasrabuddhe if (auto ParentLoop = L->getParentLoop()) {
1993cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto G : GuardBlocks) {
2003cbbded6SSameer Sahasrabuddhe ParentLoop->addBasicBlockToLoop(G, LI);
2013cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
2023cbbded6SSameer Sahasrabuddhe ParentLoop->verifyLoop();
2033cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
2043cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
2053cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #if defined(EXPENSIVE_CHECKS)
2063cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LI.verify(DT);
2073cbbded6SSameer Sahasrabuddhe #endif // EXPENSIVE_CHECKS
2083cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
2093cbbded6SSameer Sahasrabuddhe return true;
2103cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
2113cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
runImpl(LoopInfo & LI,DominatorTree & DT)212529ecd19STa-Wei Tu static bool runImpl(LoopInfo &LI, DominatorTree &DT) {
2133cbbded6SSameer Sahasrabuddhe
2143cbbded6SSameer Sahasrabuddhe bool Changed = false;
2153cbbded6SSameer Sahasrabuddhe auto Loops = LI.getLoopsInPreorder();
2163cbbded6SSameer Sahasrabuddhe for (auto L : Loops) {
2173cbbded6SSameer Sahasrabuddhe LLVM_DEBUG(dbgs() << "Loop: " << L->getHeader()->getName() << " (depth: "
2183cbbded6SSameer Sahasrabuddhe << LI.getLoopDepth(L->getHeader()) << ")\n");
2193cbbded6SSameer Sahasrabuddhe Changed |= unifyLoopExits(DT, LI, L);
2203cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
2213cbbded6SSameer Sahasrabuddhe return Changed;
2223cbbded6SSameer Sahasrabuddhe }
223529ecd19STa-Wei Tu
runOnFunction(Function & F)224529ecd19STa-Wei Tu bool UnifyLoopExitsLegacyPass::runOnFunction(Function &F) {
225529ecd19STa-Wei Tu LLVM_DEBUG(dbgs() << "===== Unifying loop exits in function " << F.getName()
226529ecd19STa-Wei Tu << "\n");
227529ecd19STa-Wei Tu auto &LI = getAnalysis<LoopInfoWrapperPass>().getLoopInfo();
228529ecd19STa-Wei Tu auto &DT = getAnalysis<DominatorTreeWrapperPass>().getDomTree();
229529ecd19STa-Wei Tu
230529ecd19STa-Wei Tu return runImpl(LI, DT);
231529ecd19STa-Wei Tu }
232529ecd19STa-Wei Tu
233529ecd19STa-Wei Tu namespace llvm {
234529ecd19STa-Wei Tu
run(Function & F,FunctionAnalysisManager & AM)235529ecd19STa-Wei Tu PreservedAnalyses UnifyLoopExitsPass::run(Function &F,
236529ecd19STa-Wei Tu FunctionAnalysisManager &AM) {
237529ecd19STa-Wei Tu auto &LI = AM.getResult<LoopAnalysis>(F);
238529ecd19STa-Wei Tu auto &DT = AM.getResult<DominatorTreeAnalysis>(F);
239529ecd19STa-Wei Tu
240529ecd19STa-Wei Tu if (!runImpl(LI, DT))
241529ecd19STa-Wei Tu return PreservedAnalyses::all();
242529ecd19STa-Wei Tu PreservedAnalyses PA;
243529ecd19STa-Wei Tu PA.preserve<LoopAnalysis>();
244529ecd19STa-Wei Tu PA.preserve<DominatorTreeAnalysis>();
245529ecd19STa-Wei Tu return PA;
246529ecd19STa-Wei Tu }
247529ecd19STa-Wei Tu } // namespace llvm
248